{"id":111,"date":"2025-06-22T09:57:09","date_gmt":"2025-06-22T07:57:09","guid":{"rendered":"https:\/\/debickaprawnik.pl\/?p=111"},"modified":"2025-08-20T10:04:35","modified_gmt":"2025-08-20T08:04:35","slug":"trening-za-free-profity-na-miliardy-potrzebna-rownowaga-miedzy-innowacja-a-prawami-autorskimi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/debickaprawnik.pl\/?p=111","title":{"rendered":"Trening za free, profity na miliardy \u2013 potrzebna r\u00f3wnowaga mi\u0119dzy innowacj\u0105 a prawami autorskimi"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Wiemy ju\u017c doskonale co potrafi sztuczna inteligencja. W erze jej b\u0142yskawicznego rozwoju coraz wi\u0119cej firm \u2013 startupy i dojrza\u0142e biznesy \u2013 buduj\u0105 modele w oparciu o istniej\u0105ce dane. AI na \u017c\u0105danie generuje obrazy, teksty, d\u017awi\u0119ki, a nawet kod \u2013 i to z jako\u015bci\u0105, kt\u00f3ra pozwala komercyjnie skalowa\u0107 biznes. Jednak zanim AI wygeneruje co\u015b zgodnego z naszym \u017c\u0105daniem, musi si\u0119 nauczy\u0107<\/em>. A uczy si\u0119 na czym? Na cudzych, og\u00f3lnodost\u0119pnych tre\u015bciach: Twoich i moich. Tysi\u0105cach grafik, ebook\u00f3w, wpis\u00f3w blogowych, utwor\u00f3w muzycznych i kodach dost\u0119pnych online.
Z prawnego punktu widzenia to pole minowe i w\u0142a\u015bnie dlatego ten artyku\u0142 powsta\u0142 \u2013 jako kompas dla innowator\u00f3w, tw\u00f3rc\u00f3w, startup\u00f3w i przedsi\u0119biorc\u00f3w korzystaj\u0105cych z AI w praktyce.<\/p>\n\n\n\n

Zacznijmy od tego, c<\/strong>o to <\/strong>w\u0142a\u015bciwie <\/strong>znaczy \u201etrenowanie AI na cudzych danych\u201d?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

AI, w szczeg\u00f3lno\u015bci ta opieraj\u0105ca si\u0119 na modelach j\u0119zykowych, jak znany wszystkim ChatGPT, uczy si\u0119 na podstawie du\u017cych zbior\u00f3w danych, kt\u00f3re s\u0105 dost\u0119pne w Internecie, np. tekstach (artyku\u0142ach, ksi\u0105\u017ckach, stronach www., dokumentacjach technicznych), bazach wiedzy (Wikipedii, danych urz\u0119dowych, zbiorach orzecznictwa), dialogach z publicznych for\u00f3w, a niekt\u00f3re modele dodatkowo ucz\u0105 si\u0119 na danych d\u017awi\u0119kowych, obrazach czy wideo.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Jak daleko si\u0119ga prawo autorskie?<\/h2>\n\n\n\n

Prawo autorskie chroni utwory,<\/strong> czyli oryginalne i indywidualne przejawy tw\u00f3rczo\u015bci cz\u0142owieka, czyli w\u0142a\u015bnie teksty, zdj\u0119cia, muzyk\u0119, grafiki, czy kod. Nie chroni samych informacji<\/strong>, fakt\u00f3w<\/strong> czy idei, <\/strong>bo nie maj\u0105 one charakteru tw\u00f3rczego.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli wi\u0119c model AI trenowany jest na danych, kt\u00f3re nie s\u0105 utworami,<\/em> czyli czystych danych technicznych i statystykach, to nie wchodzi to w kolizj\u0119 z prawem autorskim.<\/p>\n\n\n\n

Ale je\u015bli u\u017cywane s\u0105 teksty z blog\u00f3w, zdj\u0119cia z Instagrama czy kody z repozytori\u00f3w, to ryzyko naruszenia praw autorskich jest <\/strong>bardzo <\/strong>realne<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Czy uczenie mie\u015bci si\u0119 w zakresie dozwolonego u\u017cytku?<\/h2>\n\n\n\n

Najpierw chwila na kr\u00f3tkie przedstawienie czym jest dozwolony u\u017cytek. Polskie prawo przewiduje mo\u017cliwo\u015b\u0107 wykorzystywania czyich\u015b utwor\u00f3w bez zgody autora czyli w ramach dozwolonego u\u017cytku:<\/p>\n\n\n\n

osobistego<\/strong> \u2013 mog\u0119 udost\u0119pni\u0107 utw\u00f3r, np. ksi\u0105\u017ck\u0119, osobie najbli\u017cszej;<\/p>\n\n\n\n

dydaktycznego i<\/strong> naukowego<\/strong> \u2013 instytucje o\u015bwiatowe mog\u0105 korzysta\u0107 z orygina\u0142\u00f3w i t\u0142umacze\u0144 oraz je zwielokrotnia\u0107 z zachowaniem \u015bci\u015ble okre\u015blonych warunk\u00f3w;<\/p>\n\n\n\n

podczas ceremonii religijnych i uroczysto\u015bci organizowanych przez w\u0142adze publiczne <\/strong>\u2013 z wy\u0142\u0105czeniem kampanii reklamowych, promocyjnych i wyborczych;<\/p>\n\n\n\n

oraz w innych przypadkach okre\u015blonych w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych<\/strong>, dla kt\u00f3rych znajdzie si\u0119 miejsce w osobnym wpisie. Wr\u00f3\u0107my teraz do trenowania AI.<\/p>\n\n\n\n

Pomimo istnienia mo\u017cliwo\u015bci u\u017cytkowania utwor\u00f3w w konkretnych sytuacjach, trenowanie modeli AI \u2013 jak mo\u017cna \u0142atwo wywnioskowa\u0107 \u2013 nie mie\u015bci si\u0119 w klasycznym katalogu dozwolonego u\u017cytku.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kiedy wi\u0119c trenowanie AI mo\u017ce by\u0107 legalne i jak nie naruszy\u0107 autorskich praw maj\u0105tkowych tw\u00f3rc\u00f3w?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Jest kilka mo\u017cliwo\u015bci:<\/p>\n\n\n\n

1. Masz licencj\u0119 na wykorzystanie danych do tego celu. <\/strong>To oczywi\u015bcie rozwi\u0105zanie, kt\u00f3re najbardziej polecam. Tw\u00f3rcom nale\u017cy si\u0119 zap\u0142ata za ich prac\u0119, a odpowiednia licencja to umo\u017cliwi i nie pozostawia \u017cadnych w\u0105tpliwo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

2. Dane udost\u0119pnione s\u0105 na podstawie licencji open source lub open content. <\/strong>Jednak bardzo wa\u017cne jest sprawdzenie wersji licencji, gdy\u017c niekoniecznie licencja zezwala na komercyjne u\u017cycie utworu. Je\u015bli chcesz sprawdzi\u0107 czy konkretna licencja na to zezwala, skontaktuj si\u0119 ze mn\u0105 przez formularz kontaktowy. Sprawdz\u0119 to za Ciebie.<\/p>\n\n\n\n

3. Dane nie s\u0105 chronione prawem autorskim. <\/strong>Nie wszystko wed\u0142ug polskiego prawa mo\u017cna okre\u015bli\u0107 jako utw\u00f3r. W okre\u015bleniu czy co\u015b jest utworem r\u00f3wnie\u017c pomog\u0119 Ci przez formularz kontaktowy.<\/p>\n\n\n\n

4. Dane s\u0105 w domenie publicznej, <\/strong>do kt\u00f3rej trafiaj\u0105 np. utwory 70 lat po \u015bmierci tw\u00f3rcy.<\/p>\n\n\n\n

5. Dane wykorzystywane s\u0105 niekomercyjne w dzia\u0142alno\u015bci dydaktycznej. <\/strong>Organizacje badawcze i instytucje dziedzictwa kulturowego \u2013 na przyk\u0142ad uniwersytety, instytucje badawcze, biblioteki, archiwa \u2013 mog\u0105 korzysta\u0107 z cudzych tre\u015bci w okre\u015blonym zakresie pod warunkiem, \u017ce korzystaj\u0105 z nich wy\u0142\u0105cznie do bada\u0144 naukowych i pod warunkiem, \u017ce tre\u015bci zosta\u0142y pozyskane legalnie.<\/p>\n\n\n\n

Jak w praktyce legalnie budowa\u0107 model AI?<\/strong><\/p>\n\n\n\n